Dkt. Ayşe TürediDil ve Konuşma Terapisti Randevu Al

Yutma Bozuklukları (Disfaji) Terapisi

Çocuk ve yetişkinlerde

Yutma bozukluğu (disfaji), yiyecek ve içeceklerin ağızdan mideye güvenli biçimde iletilememesi durumudur. En sık inme, nörolojik hastalıklar, baş-boyun bölgesi cerrahileri ve ilerleyen yaşa bağlı kas gücü kaybı sonrasında görülür.

Disfaji yalnızca bir konfor sorunu değildir. Besin ve sıvının solunum yoluna kaçması akciğer enfeksiyonlarına yol açabilir; yetersiz alım ise kilo kaybına ve beslenme yetersizliğine dönüşür. Bu nedenle yutma güçlüğü, üzerine gidilmesi gereken bir tablodur.

Yutma güçlükleri yalnızca yetişkinlere özgü değil; prematüre doğan ya da nörolojik tablosu olan bebek ve çocuklarda da beslenme ve yutma sorunları görülebiliyor. Değerlendirme, hangi kıvamın güvenli olduğunu ve hangi tekniklerin riski azalttığını ortaya koyuyor.

Hangi durumlarda değerlendirme öneriyoruz?

Aşağıdaki belirtilerden biri bile varsa değerlendirme yaptırmak gerekir:

  • Yemek veya su içerken öksürüyor, boğazı tıkanıyorsa
  • Yutarken boğazda takılma hissi tarif ediyorsa
  • Yemek yerken sesi ıslak veya çatallı hâle geliyorsa
  • Yemek süresi belirgin şekilde uzadıysa
  • Ağızda yiyecek artığı kalıyorsa
  • Sık sık akciğer enfeksiyonu geçiriyorsa
  • Açıklanamayan kilo kaybı varsa
  • Bazı yiyeceklerden korktuğu için kaçınıyorsa

Bu maddeler bir tanı listesi değildir; yalnızca değerlendirme yaptırmanın faydalı olacağı durumları gösterir. Tanı ve terapi kararı, kişiye özel değerlendirme sonrasında verilir.

YAKLAŞIMIMIZ

Terapi süreci nasıl ilerliyor?

Disfajide güvenlik önceliklidir. Bu nedenle süreç, riskin belirlenmesi ve azaltılmasıyla başlar.

  1. Klinik yutma değerlendirmesi

    Ağız içi yapılar, kas gücü ve farklı kıvamlarda yutma gözlemlenir. Riskli bulgular saptanırsa ileri tetkik için ilgili hekime yönlendirme yapılır.

  2. Güvenli beslenme düzeninin kurulması

    Hangi kıvamın güvenli olduğu, lokma büyüklüğü, yeme hızı ve oturuş pozisyonu belirlenir. Bu düzenlemeler kişiye özeldir ve değerlendirmeye dayanır.

  3. Yutma manevraları

    Yutma sırasında havayolunu korumaya yönelik özel teknikler terapist eşliğinde öğretilir ve kişinin bunları kendi başına uygulayabilir hâle gelmesi sağlanır.

  4. Kas güçlendirme çalışmaları

    Dil, dudak, çene ve boğaz kaslarına yönelik hedefli egzersizlerle yutma işlevini yürüten kas grupları güçlendirilir.

  5. Bakım veren eğitimi

    Evde beslenmeyi üstlenen kişiye güvenli beslenme kuralları ve uyarı işaretleri, danışanın kendi tablosuna göre birebir aktarılır. Bu eğitim, terapinin en belirleyici parçalarından biridir.

SIKÇA SORULANLAR

Ailelerin en çok sorduğu sorular

Yutma güçlüğü yaşlılığın doğal bir sonucu mu?

Yaşla birlikte yutma kaslarında bir miktar güç kaybı olması beklenir; ancak öksürme, boğulma hissi ve tekrarlayan enfeksiyon “yaşlılığın normali” değildir. Bu belirtiler değerlendirilmesi gereken bir tabloya işaret eder.

Suyu kıvamlaştırmak gerçekten gerekli mi?

Sıvılar hızlı hareket ettiği için yutma refleksi gecikmiş kişilerde en riskli kıvamdır. Kıvamlaştırma bu riski azaltabilir, ancak herkes için gerekli değildir ve gereksiz uygulandığında sıvı alımını düşürerek başka sorunlara yol açar. Karar mutlaka değerlendirmeye dayanmalıdır.

Değerlendirme için hastaneye gitmek gerekir mi?

Klinik yutma değerlendirmesi seans ortamında yapılabilir. Ancak bulgular sessiz aspirasyon şüphesi doğuruyorsa, yutmanın görüntülenerek incelenmesi için hastaneye yönlendirme yaparız. Bu iki değerlendirme birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısıdır.

Çocuklarda da yutma bozukluğu görülür mü?

Evet, özellikle prematüre doğan veya nörolojik tablosu olan bebek ve çocuklarda beslenme ve yutma güçlükleri görülebilir. Bu tablolar ayrı bir değerlendirme gerektirdiğinden, gerekli durumlarda ilgili merkeze yönlendirme yapıyoruz.

İlgili diğer alanlar

Belirtiler çoğu zaman birden fazla başlıkla örtüşür. Bu alanlar da ilginizi çekebilir.

Değerlendirme için randevu alın

Ön görüşmede durumu birlikte konuşuyor, bir değerlendirmeye ihtiyaç olup olmadığını netleştiriyoruz.

Randevu talebi oluştur
WhatsApp